လူသားမျိုးနွယ်စုရဲ့ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အကြီးမားဆုံးသော စွန့်စားခန်းတွေထဲက တစ်ခုကို ပြပါဆိုရင် အာကာသထဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် လှမ်းလိုက်တဲ့ ခြေလှမ်းကိုပဲ ပြရမှာပါ။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ April 12 ရက်နေ့မှာတော့ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်သာ ရှိသေးတဲ့ ဆိုဗီယက်လေယာဉ်မှူး Yuri Gagarin (ယူရီဂါဂါရင်) ဟာ Vostok 1 အာကာသယာဉ်နဲ့အတူ လူသားတွေ မရောက်ဖူးသေးတဲ့ နယ်မြေအသစ်ဆီကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ချီတက်သွားခဲ့ပါတယ်။

“Poyekhali!” — သမိုင်းစတင်ခြင်း

နံနက် ၉ နာရီ ၇ မိနစ်မှာ Vostok 1 အာကာသယာဉ်ဟာ Baikonur လွှတ်တင်ရေးစခန်းကနေ ကောင်းကင်ယံဆီကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ ပျံတက်သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဂါဂါရင်က ရုရှားဘာသာစကားနဲ့ “Poyekhali!” (ကဲ… သွားကြစို့!) လို့ အားတက်သရော အော်ဟစ်ခဲ့တာဟာ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးရဲ့ အထင်ကရ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ကမ္ဘာ့ပတ်လမ်းကြောင်းထဲမှာ စုစုပေါင်း ၁၀၈ မိနစ် ကြာအောင် လှည့်ပတ်ခဲ့ပါတယ်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုအနေနဲ့ ဂါဂါရင်ဟာ အရပ်အမြင့် ၅ ပေ ၂ လက်မသာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က Vostok 1 ယာဉ်ရဲ့ လူလိုက်ပါရမယ့်အခန်းဟာ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းတာကြောင့် အရပ်ပုတဲ့သူကိုသာ အာကာသယာဉ်မှူးအဖြစ် အထူးရွေးချယ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

သေမင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ မိနစ်ပိုင်းများ

ခရီးစဉ်က အောင်မြင်ခဲ့တယ်ဆိုပေမဲ့ ပြန်အဆင်းမှာတော့ ဂါဂါရင်ဟာ အသက်အန္တရာယ်နဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အာကာသယာဉ်ဟာ ကမ္ဘာ့လေထုထဲ ပြန်အဝင်မှာ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း (Descent Module နှင့် Service Module) ကွဲထွက်ရမှာဖြစ်ပေမဲ့ နည်းပညာချို့ယွင်းချက်ကြောင့် ဝိုင်ယာကြိုးအစုအဝေးတွေက မပြတ်ဘဲ ကပ်ပါလာခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလို မခွာသင့်ဘဲ ကပ်ပါလာတဲ့ အပိုင်းအစကြောင့် ယာဉ်ဟာ လေထုထဲမှာ ပြင်းထန်စွာ လည်ပတ် (Tumbling) နေခဲ့ပြီး ဂါဂါရင်ဟာ သတိလစ်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ လေထုနဲ့ ပွတ်တိုက်တဲ့ အပူရှိန်ကြောင့် အဲဒီကြိုးတွေ လောင်ကျွမ်းပြတ်တောက်သွားမှသာ ယာဉ်ဟာ တည်ငြိမ်သွားပြီး ဂါဂါရင်လည်း မြေပြင်ပေါ်သို့ ၇ ကီလိုမီတာအကွာမှာ လေထီးခုန်ကာ ဘေးကင်းစွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂကနေ April 12 ရက်နေ့ကို International Day of Human Space Flight လို့ သတ်မှတ်ပြီး ဂါဂါရင်ကို ဂုဏ်ပြုထားသလိုပဲ၊ သူဟာ အမြဲတမ်း စံပြဖြစ်နေမယ့် အာကာသသူရဲကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်နေမှာပါ။

Key Insights:

ဒီခရီးစဉ်ဟာ အာကာသထဲ ရောက်သွားရုံသက်သက်တင် မဟုတ်ဘဲ သိပ္ပံနဲ့ လူမှုရေးအရ အရေးကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာတွေ ပေးခဲ့ပါတယ် –

• Weightlessness (အလေးမဲ့ အခြေအနေ): လူသားတစ်ယောက်ဟာ အလေးမဲ့ အခြေအနေမှာ အချိန်အတော်ကြာ ရှင်သန်နိုင်တယ်၊ အစားအသောက် စားနိုင်တယ်၊ အလုပ်လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ဂါဂါရင်က လက်တွေ့ သက်သေပြခဲ့ပါတယ်။

• The Blue Marble အမြင်: ကမ္ဘာကြီးဟာ နယ်နိမိတ်တွေ ခြားမထားတဲ့ “အပြာရောင် ဂြိုဟ်လေး” တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အမြင်ကို သူက စတင်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး စိတ်ဓာတ်တွေကို အစပျိုးပေးခဲ့တာပါ။

• နည်းပညာ အကန့်အသတ်ကို ကျော်လွှားခြင်း: ၁၉၆၀ ဝန်းကျင်က နည်းပညာဟာ အခုခေတ် ဖုန်းတစ်လုံးရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ထက် နိမ့်ကျနေပေမဲ့ လူသားတွေရဲ့ တွက်ချက်မှုနဲ့ သတ္တိကတော့ စကြဝဠာအထိ ပေါက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

• နယ်နိမိတ်မဲ့ စွန့်စားမှု: အခုခေတ်မှာ ကျွန်တော်တို့ သုံးနေတဲ့ Internet, GPS နဲ့ Satellite တွေ အားလုံးဟာ ဂါဂါရင်ရဲ့ အဲဒီ ၁၀၈ မိနစ်စာ ခရီးစဉ်ကနေ အစပြုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။