ကျွန်တော်တို့ အခုခေတ်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဖက်ခြမ်းက သတင်းတွေကို စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း သိခွင့်ရနေတာဟာ ဘယ်သူ့ကြောင့်လဲလို့ စဉ်းစားဖူးပါသလား။ သတင်းတွေကို ညနေခင်း သတင်းချိန် ဒါမှမဟုတ် မနက်ခင်း သတင်းစာ လာမှ ဖတ်ရတဲ့ခေတ်ကို အဆုံးသတ်ပေးပြီး ၂၄ နာရီပတ်လုံး သတင်းစီးဆင်းမှုကို လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့တဲ့ နေ့တစ်နေ့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့ကတော့ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ၂၄ နာရီပတ်လုံး ထုတ်လွှင့်မည့် သတင်းရုပ်သံလိုင်း CNN (Cable News Network) စတင် အသက်ဝင်ခဲ့တဲ့ နေ့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ အားလုံးက ထင်ခဲ့ကြတဲ့ အရဲစွန့်မှုကြီး

၁၉၇၀ ကျောင်းပိတ်စ ခေတ်နှောင်းပိုင်းမှာ အမေရိကန်ရဲ့ မီဒီယာလောကကို ABC, CBS နဲ့ NBC ဆိုတဲ့ ရုပ်သံလိုင်းကြီး သုံးခုကပဲ မောင်ပိုင်စီးထားပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အမြော်အမြင်ရှိပြီး ထူးခြားတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် Ted Turner က အတွေးသစ်တစ်ခု ရခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “သတင်းဆိုတာ အချိန်သတ်မှတ်ချက် မရှိစေရဘူး၊ ၂၄ နာရီပတ်လုံး လွှင့်ရမယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးပါ။

အဲဒီခေတ်က မီဒီယာကျွမ်းကျင်သူတွေက ဒီအကြံအစည်ကို လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ “ဘယ်သူက ၂၄ နာရီပတ်လုံး သတင်းထိုင်ကြည့်မှာလဲ”၊ “ပြစရာ သတင်း အလုံအလောက် ရှိမှာမဟုတ်ဘူး”* ဆိုပြီးတော့ ဝေဖန်ခဲ့ကြသလို၊ CNN ကို “Chicken Noodles Network” (ကြက်သားခေါက်ဆွဲလိုင်း) လို့တောင် သရော်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ Ted Turner ကတော့ နောက်မဆုတ်ခဲ့ပါဘူး။ သူက အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အတ္တလန်တာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖွင့်ပြီး ဝန်ထမ်းပေါင်း ၂၅၀ ခန့်နဲ့ ဒီတော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။

ပထမဆုံး ထုတ်လွှင့်မှုနှင့် ကမ္ဘာကြီးကို ကိုင်လှုပ်ခြင်း

၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၅ နာရီမှာတော့ လင်မယားနှစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ David Walker နဲ့ Lois Hart တို့က ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ၂၄ နာရီ သတင်းထုတ်လွှင့်မှုကို စတင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါတယ်။

စစချင်းမှာ လူနည်းစုပဲ ကြည့်ရှုနိုင်ခဲ့ပေမဲ့ CNN ရဲ့ အားသာချက်က ရာသီဥတုဘေးအန္တရာယ်၊ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခနဲ့ အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်တွေကို အခြားလိုင်းတွေလို ပုံမှန်အစီအစဉ် ဖြတ်တောက်ပြီးမှ လွှင့်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ “တိုက်ရိုက် (Live)” ချက်ချင်း ဝင်ရောက်တင်ဆက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

CNN ကို ကမ္ဘာသိဖြစ်သွားစေခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်အချို့ကတော့ –

၁၉၈၆ ခုနှစ် – Challenger အာကာသလွန်းပျံယာဉ် ပေါက်ကွဲမှု: အခြားရုပ်သံလိုင်းကြီးတွေက ဒီလွှတ်တင်မှုကို အလေးမထားဘဲ ပုံမှန်အစီအစဉ်တွေ ပြနေချိန်မှာ CNN တစ်လိုင်းတည်းကသာ တိုက်ရိုက် (Live) ထုတ်လွှင့်ပြသနေခဲ့လို့ ကမ္ဘာကြီးက ဒီကြေကွဲစရာဖြစ်ရပ်ကို CNN ကနေပဲ မြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် – ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ (Gulf War): အီရတ်နိုင်ငံ၊ ဘဂ္ဂဒက်မြို့က ဗုံးကြဲခံရမှုတွေကို CNN သတင်းထောက်တွေက စစ်မြေပြင်ကနေ တိုက်ရိုက် သတင်းပို့ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ သမိုင်းမှာ စစ်ပွဲတစ်ခုကို အိမ်ကနေ တိုက်ရိုက်ထိုင်ကြည့်ရတဲ့ ပထမဆုံး အတွေ့အကြုံ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

သတင်းလောကအတွက် အလှည့်အပြောင်း (The CNN Effect)

CNN စတင်တည်ထောင်လိုက်ခြင်းဟာ သတင်းတင်ဆက်မှု ပုံစံတင်မကဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးနဲ့ သံတမန်ရေးရာတွေကိုပါ ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ “The CNN Effect” လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အကျပ်အတည်းတွေကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူတွေက Real-time (အချိန်နဲ့တပြေးညီ) မြင်တွေ့နေရတဲ့အတွက် အစိုးရတွေအနေနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အရင်ကလို အချိန်ဆွဲလို့မရတော့ဘဲ ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရမယ့် ဖိအားတွေ ဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။

ယနေ့ခေတ်မှာတော့ CNN ရဲ့ ပြိုင်ဘက် Fox News, MSNBC, BBC World News စတဲ့ ၂၄ နာရီလိုင်းတွေ အများကြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့သလို၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပါ ခေတ်စားလာခဲ့ပေမဲ့ ဒီလမ်းကို ဖောက်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ရှေ့ဆောင်ကတော့ CNN ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Key Insights:

ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုပြီးနောက် လူငယ်လူကြီး စာဖတ်သူတို့အတွက် ရရှိသွားမယ့် အဓိက အတွေးအမြင် (၃) ချက်ကတော့ –

🔸 အမြော်အမြင်နှင့် အရဲစွန့်မှု (Visionary Thinking)
🔸 အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီဖြစ်မှု (The Power of Real-Time)
🔸 ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို ပြောင်းလဲခြင်းတို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ အဲဒီတော်လှန်ရေးဟာ ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာကြီးကို သတင်းအချက်အလက်တွေ ချိတ်ဆက်ပေးနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။