ဘောလုံးပွဲတစ်ပွဲမှာ ကွင်းလယ်ဒိုင်က ကစားသမားတွေကို သတိပေးတဲ့အနေနဲ့ ကတ်အဝါပြတာ၊ ကွင်းထဲကမောင်းထုတ်ဖို့ ကတ်အနီပြတာတွေကို ယနေ့ခေတ်ပရိသတ်တွေ ရိုးရိုးကြီး မြင်တွေ့နေကြရပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကတ်ပြားလေးတွေ ဖြစ်တည်လာဖို့ နောက်ကွယ်က သွေးထွက်သံယို သမိုင်းကြောင်းကို သင်သိပါသလား? ဒီနေ့ သမိုင်းစာမျက်နှာမှာတော့ ကမ္ဘာ့ဖလားသမိုင်းတစ်လျှောက် အကြမ်းတမ်းဆုံး၊ အဆိုးရွားဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘောလုံးလောကရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကိုပါ အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့တဲ့ “စန်တီယာဂိုတိုက်ပွဲ” (The Battle of Santiago) အကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းသတိရကြည့်ချင်ပါတယ်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ မှာတော့ ချီလီကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲရဲ့ အုပ်စုပွဲစဉ်အဖြစ် အိမ်ရှင် ချီလီအသင်းနဲ့ အီတလီအသင်းတို့ဟာ ချီလီနိုင်ငံ၊ စန်တီယာဂိုမြို့မှာ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီပွဲဟာ ဘောလုံးပွဲနဲ့မတူဘဲ လက်ဝှေ့ပွဲ၊ ကွန်ဖူးပွဲတွေလို ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်သွားခဲ့ပြီး သမိုင်းမှာ “အမိုက်မဲဆုံး ဘောလုံးပွဲ” အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပါတယ်။

ပွဲမစခင်ကတည်းက စတင်ခဲ့တဲ့ စိတ္တဇစစ်ပွဲ

ဒီပွဲဟာ ကွင်းထဲမရောက်ခင် ကတည်းက မီဒီယာတွေကြောင့် ပွဲဆူနေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အီတလီသတင်းထောက်နှစ်ယောက်က အိမ်ရှင်ချီလီနိုင်ငံရဲ့ မြို့တော်စန်တီယာဂိုဟာ ဆင်းရဲမွဲတေပြီး စုတ်ပြတ်သတ်နေတဲ့ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပါတယ်ဆိုပြီး နှိမ့်ချစော်ကားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ရေးသားခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါကို ချီလီနိုင်ငံသားတွေနဲ့ ကစားသမားတွေက မိမိတို့နိုင်ငံ ဂုဏ်သိက္ခာကို စော်ကားခံရတယ်လို့ ယူဆပြီး အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အီတလီအသင်းကို ကွင်းထဲမှာ ကလဲ့စားချေဖို့ ခဲထားခဲ့ကြတဲ့အတွက် ရလဒ်ကတော့ ကွင်းထဲလည်းရောက်ရော ဘောလုံးထက် လူကိုပဲ အသေအကြေလိုက်ကန်တဲ့ အမုန်းတရားပွဲကြီး စတင်ပါတော့တယ်။

၉၀ မိနစ်အတွင်းက သွေးထွက်သံယို မြင်ကွင်းများ

ပွဲစလို့ ၁၂ မိနစ်မှာတင် ပထမဆုံး ပြဿနာ စတက်ပါတယ်။ အီတလီကစားသမား ဂျော်ဂျီယို ဖာရီနီ (Giorgio Ferrini) က ချီလီကစားသမားကို ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း ဖျက်ထုတ်ခဲ့လို့ ကွင်းလယ်ဒိုင်က ကွင်းထဲက ထွက်ဖို့ အမိန့်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖာရီနီက မထွက်ဘဲ ငြင်းဆန်နေခဲ့လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ကွင်းထဲအထိ ဝင်ရောက်ပြီး ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ရပါတယ်။

အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ ပွဲဟာ လုံးဝထိန်းမရတော့ဘဲ အပြန်အလှန် လက်သီးပုန်းတွေ၊ မျက်နှာကို ကန်တာတွေအထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

ချီလီကစားသမား လီယွန်နယ် ဆန်းချက်ဇ် (Leonel Sánchez) က အီတလီကစားသမား ဟမ်းဘာတို မတ်စ်ချီယို (Humberto Maschio) ကို လက်သီးနဲ့ မျက်နှာတည့်တည့် ထိုးခဲ့လို့ မတ်စ်ချီယိုရဲ့ နှာခေါင်းရိုး ကျိုးသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကွင်းလယ်ဒိုင်က ဒါကို မမြင်လိုက်ဘဲ ဆန်းချက်ဇ်ကို အရေးမယူခဲ့ပါဘူး။

ဒီအဖြစ်အပျက်ကြောင့် ဒေါသထွက်သွားတဲ့ အီတလီနောက်ခံလူ မာရီယို ဒေးဗစ် (Mario David) က မိနစ်ပိုင်းအကြာမှာ ဆန်းချက်ဇ်ရဲ့ လည်ပင်းနားကို ကွန်ဖူးကန်ချက်နဲ့ ဝင်ကန်ပြီး ကလဲ့စားချေခဲ့လို့ ကွင်းထဲက အမောင်းထုတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

ကွင်းထဲမှာ ကစားသမားအချင်းချင်း ထိုးနှက်ကြိတ်နယ်ခဲ့ကြလွန်းလို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ ကွင်းထဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဝင်ရောက်ဖျန်ဖြေပေးခဲ့ရပါတယ်။

ဒီပွဲကို ရုပ်သံကနေ ပြန်လည်ပြသတဲ့အခါ ဗြိတိန် BBC အားကစားတင်ဆက်သူ ဒေးဗစ်ကိုးလ်မန်း (David Coleman) က “ဒါဟာ ဘောလုံးသမိုင်းမှာ အမိုက်မဲဆုံး၊ အဆိုးရွားဆုံးနဲ့ အော့နှလုံးနာစရာ အကောင်းဆုံး ပြိုင်ပွဲပါပဲ” လို့ နိဒါန်းပျိုးပြီး မှတ်ချက်ပေးခဲ့ရပါတယ်။

ဘောလုံးလောကကို ပြောင်းလဲစေခဲ့တဲ့ အဝါကတ်၊ အနီကတ် စနစ်

အဲဒီခေတ်တုန်းက ဘောလုံးပွဲတွေမှာ အဝါကတ်၊ အနီကတ် ဆိုတာ မရှိသေးပါဘူး။ ဒိုင်လူကြီးက ကစားသမားကို ကွင်းထဲကထွက်ဖို့ “နှုတ်” နဲ့ပဲ အမိန့်ပေးရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘာသာစကားမတူတဲ့အခါ ကစားသမားတွေက မသိချင်ယောင်ဆောင်တာ၊ ငြင်းဆန်တာတွေ လုပ်ပြီး ပွဲကို ဆူပူအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

စန်တီယာဂိုတိုက်ပွဲကို ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား ကွင်းလယ်ဒိုင် ကန် အက်စတွန် (Ken Aston) ဟာ ဒီပွဲအပြီးမှာ အကြီးအကျယ် သင်ခန်းစာရသွားခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ အိမ်ပြန်လမ်း မီးပွိုင့်တစ်ခုမှာ ကားရပ်ထားရင်းကနေ “အဝါရောင်မီးဆိုရင် သတိပေးတာ၊ အနီရောင်မီးဆိုရင် ရပ်တန့်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မီးပွိုင့်စနစ်ကို ဘောလုံးကွင်းထဲ သယ်ဆောင်လာဖို့ စိတ်ကူးရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီလိုနဲ့ ကန် အက်စတွန်ရဲ့ တီထွင်ဖန်တီးမှုကို ဖီဖာ (FIFA) က လက်ခံပြီး ၁၉၇၀ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ အဝါကတ် (Yellow Card) နဲ့ အနီကတ် (Red Card) စနစ်ကို ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်မိတ်ဆက်ပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကွင်းလယ်ဒိုင် ကန် အက်စတွန် ပြောခဲ့တဲ့ စကားကတော့။

“ကျွန်တော် မီးပွိုင့်ကို ကြည့်ရင်း တွေးမိတယ်… အဝါရောင်က သတိပေးတာ၊ အနီရောင်က ကွင်းထဲက ထွက်ရမယ်၊ ဒါဆိုရင် ဘာသာစကားမတူလည်း အားလုံး နားလည်နိုင်ကြလိမ့်မယ်။”

အဆိုပါနေ့က ကွင်းတွင်းအကြမ်းဖက်မှုတွေဟာ ဘောလုံးသမိုင်းရဲ့ အမည်းစက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အဲဒီဖြစ်ရပ်ကနေ ဆင့်ပွားရရှိလာတဲ့ အဝါကတ်၊ အနီကတ် စနစ်ကတော့ ကမ္ဘာ့ဘောလုံးလောကကို ယနေ့တိုင် စနစ်တကျ အလင်းပြ ထိန်းကျောင်းပေးနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Key Insights:

“စန်တီယာဂိုတိုက်ပွဲ” သမိုင်းဆောင်းပါးကနေ စာဖတ်သူတို့ ရရှိနိုင်မယ့် အဓိက အတွေးအမြင် (၃) ချက် –

• စိတ်ထဲမှာ အမုန်းတရားနဲ့ ကလဲ့စားချေလိုစိတ်ကို အစပျိုးမိလိုက်ရင် မိမိရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်မှန်သမျှဟာ အမှားတွေနဲ့ အကျည်းတန်မှုတွေဆီကိုပဲ ဦးတည်သွားတတ်ပါတယ်။
• ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အဆိုးဝါးဆုံးသော ပြဿနာတွေနဲ့ အကျပ်အတည်းတွေဟာ အရှုံးပေးဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ နည်းလမ်းသစ်တွေကို ရှာဖွေဖန်တီးနိုင်ဖို့အတွက် ရရှိလာတဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။
• လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာ အချင်းချင်း နားလည်မှုလွဲတာတွေ၊ ငြင်းခုံတာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ စကားလုံးတွေ အများကြီး သုံးနေမယ့်အစား အားလုံး လိုက်နာရမယ့် ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့ စည်းကမ်းချက်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားခြင်းကသာ အထိရောက်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။